Tips om rijangst te verminderen

Rijstijl verwijst naar de manier waarop iemand ervoor kiest te rijden of gewend is te rijden. Hieronder vallen de aandacht en het zelfvertrouwen van de bestuurder, de keuze van de rijsnelheid en volgafstand, enzovoort. Als nieuwe indicator van rijgedrag vervult rijstijl een holistische functie bij de interpretatie van rijgedrag.

Taubman-Ben-Ari en collega's ontwikkelden de Multidimensional Driving Style Inventory (MDSI). De MDSI is momenteel de meest gebruikte maatstaf voor rijstijl en heeft een goede betrouwbaarheid en validiteit. Onderzoekers in veel landen hebben deze vaak rechtstreeks gebruikt of hun onderzoek erop gebaseerd.

Taubman-Ben-Ari deelt rijstijlen in vier categorieën in: risicovol, angstig, boos en voorzichtig. De avontuurlijke rijstijl verwijst naar het opzettelijk overtreden van verkeersveiligheidsnormen, rijden op zoek naar spanning, hoge snelheid, illegaal inhalen, enzovoort. Een angstige rijstijl houdt in dat iemand tijdens het rijden angstig is, alert en gespannen blijft en afgeleid gedrag vertoont. Een boze rijstijl verwijst naar een provocerende, boze en vijandige houding en gedrag op de weg, zoals vaak naar andere bestuurders seinen om hen uit te dagen. Een voorzichtige rijstijl kenmerkt bestuurders die vooruit plannen, aandacht besteden aan verkeersinformatie, geduldig, bescheiden en kalm zijn en zich aan de verkeersregels houden.

In dit artikel wil ik het met je hebben over de angstige rijstijl.

Wat is rijangst

Als we het over een angstige rijstijl hebben, moeten we ook een andere, vaker gebruikte term noemen: rijangst. Dit wordt ook wel rijfobie genoemd en is een veelvoorkomende psychologische reactie bij beginnende bestuurders. Het groeiende aantal auto's in de moderne samenleving heeft geleid tot ernstigere verkeersopstoppingen en vaker voorkomende verkeersongevallen. Veel mensen ervaren angst en nervositeit tijdens het rijden, soms zelfs zo sterk dat ze doodsangsten uitstaan. Dit kan leiden tot een psychische reactie, die zich uit in paniek bij optrekken, opschakelen, krachtig remmen, op de rem trappen, terugschakelen, over de lijn rijden en het omgaan met een afslaande motor.

Symptomen van rijangst

Heb je dit weleens meegemaakt? Je durft de weg niet op, en zelfs onder begeleiding van een instructeur blijf je vanbinnen angstig en nerveus. Je bent op dat moment gespannen omdat je bang bent tijdens het rijden voetgangers en fietsers op de weg te schampen. Je ogen zijn strak op de weg voor je gericht, je handpalmen zijn klam van het zweet en je schouders zijn gespannen. In ernstige gevallen rem je misschien zelfs heel vaak uit angst voor elk bewegend object om je heen, zoals auto's, honden, vangrails en zelfs verkeersagenten.

Een ander duidelijk kenmerk is dat je tot wel tien seconden om je heen kijkt voordat je afslaat, vervolgens je richtingaanwijzer gebruikt en dan pas afslaat. Het hele proces is angstaanjagend. Ook van rijstrook wisselen is lastig.

Als je een of meer van deze symptomen van rijangst hebt, heb je misschien een rijfobie.

Oorzaken van angst tijdens het rijden

Een rijfobie komt voort uit een gebrek aan vertrouwen in je rijvaardigheid.

Enerzijds zijn veel beginnende bestuurders net de weg op gegaan en hebben ze daardoor niet het vertrouwen om zelfstandig te rijden. Daardoor ontstaan de bovenstaande symptomen. Anderzijds zijn er in het echte leven genoeg mensen die, hoewel ze al enkele jaren hun rijbewijs hebben, nog steeds bang zijn om te rijden, zelfs over een heel korte afstand. Ze rijden extreem langzaam, kunnen tijdens het rijden slecht vooruitkijken en zich aanpassen, en zijn bang dat ze tegen andere voertuigen of voetgangers aanrijden.

Het hierboven genoemde onderzoek van Taubman-Ben-Ari laat zien dat ook geslacht en leeftijd invloed hebben op angst tijdens het rijden. Op de angstdimensie scoorden vrouwelijke bestuurders hoger dan mannelijke bestuurders, en oudere bestuurders hoger dan jongere bestuurders.

Daarnaast blijkt uit vervolgonderzoek van andere wetenschappers dat de angst sterker wordt naarmate bestuurders langer rijden, waardoor de angstscores stijgen. Ook de slaapduur beïnvloedt de angstscores volgens een omgekeerde U-curve. Dat betekent dat bestuurders die zonder slaap of juist te lang slapen gevoelig zijn voor angst, waardoor hun angstscores stijgen.

Rijangst overwinnen

In dit deel bespreken we in twee aparte onderdelen hoe beginnende en ervaren bestuurders rijangst kunnen overwinnen.

Voor ervaren bestuurders

Als je al jarenlang rijdt, kan het soms voorkomen dat je niet wilt rijden of even het gevoel hebt dat je de auto niet goed aanvoelt. Maar je durft in elk geval nog wel de weg op. Ook als het gevoel voor het rijden even weg is, heb je je rijvaardigheid immers nog. Ervaren bestuurders kunnen hun opgebouwde rijvaardigheid en ervaring nog steeds gebruiken om de positie van de auto in te schatten, de volgafstand te bepalen, enzovoort.

Hoe kun je in dat geval rijangst overwinnen? Je hebt de rijvaardigheid al voldoende onder de knie, dus het belangrijkste is dat je kijkt hoe je jezelf kunt aanpassen. De bevindingen van het eerder genoemde onderzoek kunnen je daarbij helpen.

Probeer ten eerste te voorkomen dat je lange tijd achter elkaar rijdt. Zoals eerder vermeld, wordt angst sterker naarmate bestuurders langer rijden. Heb je last van angst tijdens het rijden, probeer dan alleen korte afstanden te rijden. Moet je toch een lange afstand afleggen, zorg er dan voor dat je na een tijdje rijden voldoende rust neemt. Las tijdens een lange rit meerdere rustpauzes in en zorg ervoor dat je niet te lang achter elkaar rijdt.

Zorg er vervolgens voor dat je voldoende slaapt. Uit onderzoek blijkt dat zowel te veel als te weinig slaap de angst tijdens het rijden kan vergroten. Daarom is het vooral belangrijk om 's nachts voldoende te slapen, zodat je geen rijfobie ontwikkelt.

Voor beginnende bestuurders

Voor beginnende bestuurders ligt dat anders. Hun rijfobie komt voort uit een gebrek aan rijvaardigheid: ze weten niet hoe ze de positie van de auto moeten inschatten en hoe ze dode hoeken moeten vermijden. Als beginnende bestuurders hun angst tijdens het rijden willen overwinnen, is daadwerkelijke oefening op de weg het belangrijkst. Naarmate de basisvaardigheden geleidelijk beter worden, zal hun rijfobie geleidelijk verdwijnen.

Hoe kun je in dat geval rijangst overwinnen? Over het algemeen doorlopen beginnende bestuurders de volgende drie fasen om van beginner naar ervaren bestuurder te groeien.

1. Kies eerst een open ruimte om te oefenen. Als je op de eerste oefendag meteen met allerlei ingewikkelde verkeerssituaties te maken krijgt, krijgt zelfs iemand met veel aanleg het moeilijk. Kies daarom in het begin een eenvoudige plek om te oefenen. Kies bij voorkeur ook een voertuig met vergelijkbare rijeigenschappen als je gewend bent. Het is aan te raden om buiten de stad een open weg te zoeken om te oefenen en ervoor te zorgen dat elke oefensessie ongeveer een uur of langer duurt, zodat je goed kunt oefenen.
2. Ga vervolgens naast een ervaren bestuurder zitten om te leren. Voor mensen met een rijbewijs maar zonder auto is dit erg belangrijk. Als je net je rijbewijs hebt, is het onwaarschijnlijk dat anderen je hun auto laten lenen. En als je nog in de beginnersperiode zit, is het behoorlijk lastig om eventuele verkeersovertredingen af te handelen. Wil je je rijvaardigheid verbeteren, zoek dan een ervaren bestuurder onder je vrienden en ga naast diegene zitten om te leren van de methoden en ervaring van ervaren bestuurders. Alleen naast de bestuurder zitten is natuurlijk geen volledige nabootsing van je eigen rijervaring, maar het is toch erg waardevol.
3. Rijd ten slotte op echte wegen onder begeleiding van een instructeur. Dit kun je tegelijk met de tweede stap doen. Vraag tijdens het oefenen een ervaren bestuurder die je vertrouwt en al jarenlang rijdt om naast je te zitten, alsof je een privé-instructeur bij je hebt. Terwijl je rijdt, kun je rustig luisteren naar diens advies en ontdekken welke handelingen je moet leren om je rijvaardigheid te verbeteren, maar die je niet op de rijschool hebt geleerd. Als er bovendien onverwacht een verkeerssituatie ontstaat die je niet opmerkt, kan je begeleider je meteen waarschuwen om ongelukken te voorkomen.

Tips tegen rijangst

In het vorige deel hebben we de belangrijkste strategieën besproken om angst tijdens het rijden te overwinnen, voor zowel ervaren als beginnende bestuurders. Daarbij hebben we gekeken naar onderzoek naar rijstijlen en naar manieren waarop beginners hun rijvaardigheid kunnen verbeteren.

Beginnende bestuurders hebben echter minder rijervaring, waardoor rijangst bij hen doorgaans moeilijker te overwinnen is dan bij ervaren bestuurders. Hun rijfobie komt voort uit onvoldoende beheersing van rijvaardigheden. Daardoor kunnen ze de relatieve positie van de auto op de weg meestal niet goed inschatten en vinden ze het moeilijk om dode hoeken te vermijden. Beginnende bestuurders zijn op dit punt vaak bang dat ze bepaalde handelingen verkeerd uitvoeren, wat tot mogelijke verkeersongevallen kan leiden.

Beginnende bestuurders moeten daarom enkele basisvaardigheden onder de knie krijgen om hun rijfobie te overwinnen en zich vertrouwder en zekerder te voelen tijdens het rijden. Daarom hebben we enkele praktische tips tegen rijangst verzameld, in de hoop beginnende bestuurders effectief te helpen hun rijfobie te overwinnen.

Stel de bestuurdersstoel goed af

Alleen als de autostoel goed is afgesteld, kan de bestuurder de juiste zithouding aannemen. Een goede afstelling van de autostoel verbetert het comfort tijdens het rijden en helpt de bestuurder tegelijkertijd de auto beter te beheersen en de dode hoek te controleren. Als de autostoel niet goed is afgesteld, wordt de bestuurder niet alleen sneller moe van het rijden, maar is de auto ook moeilijker onder controle te houden.

 

Leer omgaan met dode hoeken

Dode hoeken zijn een bron van ergernis voor bestuurders. Op de weg zijn er altijd wel bestuurders van niet-gemotoriseerde voertuigen of voetgangers die zich niet aan de verkeersregels houden en tijdens het rijden gemakkelijk in de dode hoek van de auto terechtkomen. Om angst tijdens het rijden te overwinnen, is het dus belangrijk om te leren omgaan met dode hoeken.

Een geavanceerde dashcam kan je hierbij goed helpen. Ten eerste bieden decamera's voor en achter een realtime bewakingsbereik van 360 graden, zodat je huisdieren of voetgangers in de dode hoeken beter kunt zien. Daarnaast heeft

de spiegel-dashcam die we aanbieden en die met een hardwirekit wordt geleverd, een speciale parkeerstand. Zodra je de achteruitversnelling inschakelt, verschijnt er een panoramisch beeld van de achterkant van de auto op het scherm. Je ziet vervolgens groene, gele en rode hulplijnen die van ver naar dichtbij lopen en niet meebewegen met de draaiing van het stuur. De precieze functie van de drie lijnen vind je hier. Kortom, dit is een geavanceerde functie waarmee beginners snel net zo goed achteruit kunnen rijden als ervaren bestuurders.

Leer tijdens het rijden de positie van de wielen inschatten

Wanneer je op de weg rijdt, kun je je hoofd natuurlijk niet uit het raam steken om de positie van de wielen te bekijken. Bij sommige modellen is het zelfs dan moeilijk om de positie van de wielen te zien. Beginnende bestuurders moeten daarom vanuit hun zitplaats in de auto ongeveer kunnen inschatten waar de wielen zich bevinden en hoe ver ze van de rijstrooklijn verwijderd zijn. Als je de positie van de wielen goed inschat, weet je ook waar de auto zich bevindt en kun je botsingen met andere voertuigen beter voorkomen.

Daarom raden we je sterk aan om tijdens het oefenen een geavanceerde dashcam in je auto te installeren. Onze topmodellen, zoals de G900 van WOLFBOX bieden je realtimebeelden van zowel de camera voor als achter, zodat je tijdens je beginnersperiode beter leert inschatten waar je wielen zich bevinden.